چون رسد تنگیی ز دورِ دو رنگ / راه بر دل فراخ دار، نه تنگ
بس گره کو کلیدِ پنهانیست / بس درشتی که در وی آسانیست
ای بسا خواب کو بوَد دلگیر / و اصلِ آن دلخوشیست در تعبیر
گرچه پیکانِ غم جگردوز است / دِرعِ صبر از برای این روز است
هنر آموز کز هنرمندی / درگشایی کنی نه دربندی
هرکه زآموختن ندارد ننگ / دُرّ برآرد ز آب و لعل از سنگ
وآن که دانش نباشدش روزی / ننگ دارد ز دانشآموزی
ای بسا تیزطبعِ کاهلکوش / که شد از کاهلی سفالفروش
وای بسا کوردل که از تعلیم / گشت قاضیالقضاتِ هفت اقلیم
من که سرسبزیم نماند چو بید / لاله زرد و بنفشه گشت سپید
روزگارم گرفت و بست چنین / عادت روزگار هست چنین
نانی از خوانِ خود دهی به کسان / بِهْ که حلوا خوری ز خوانِ خسان
صبح چون برکشید دشنۀ تیز / چند خسبی نظامیا برخیز
کانِ نو کَن، ز رنجِ خویش مرنج / باز کُن بر جهانیان درِ گنج
( هفت پیکر نظامی )