گور و آهو مجوی از این گِلِ شور / کآهوش آهو است و گورش گور

نه که بهرامِ گور با ما نیست / گورِ بهرام نیز پیدا نیست

خانۀ خاکدان دو در دارد / تا یکی را بَرَد، یکی آرَد

آفرینش بسی است، نیست شکی / و آفریننده هست لیک یکی

گر کنی صد هزار بازیِ چُست / نخوری بیش از آنکه روزیِ توست

گر کسی بر فلک رسانَد تاج، / هفت کشور کشد به زیرِ خراج،

بینیَش ناگهان شبی مرده / سر فروبرده، دردسر برده

نیش و نوشِ جهان که پیش و پس است / در دُم و در دَمِ یکی مگس است

کیست کاو بر زمین فرازد تخت / کآخرش هم زمین نگیرد سخت؟

یا رب آن ده که آرَد آسانی / ناورد عاقبت پشیمانی

بر نظامی درِ کَرَم بگشای / در پناهِ درِ تو سازش جای

اوّلش داده‌ای نکونامی / آخرش ده نکو سرانجامی

میوه‌ای دادمت ز باغِ ضمیر / چرب و شیرین چو انگبین در شیر

هرچه در نظمِ او ز نیک و بد است / همه رمز و اشارتِ خرَد است

هریک افسانه‌ای جداگانه / خانۀ گنج شد، نه افسانه

کردم این تحفه را گزارشِ نغز / اینْت چرب‌استخوانِ شیرین‌مغز

تا درآری به حُسنِ او نظری / جلوه‌ای دادمش به هر هنری

مصرعی زرّ و مصرعی از دُرّ / تهی از دعوی و ز معنی پُر

نوشی آبِ حیات ازین ابیات / زنده مانی چو خضر از آبِ حیات

هرچه هست از حسابِ گوهر و گنج / راحت این است و آن دگر همه رنج

دولتت را که بر زیادت باد / خاتمِ کار بر سعادت باد

( هفت پیکر نظامی )

در بیت اول : مصراع دوم یعنی آهویش عیب و نقص، و گورش قبر است. آهو به معنی عیب نیز هست.

در بیت دوم : نه که : نه تنها که

در بیت هشتم : منظور از مگس، مگسِ نحل (زنبور) است که در دُم نیش دارد و در دَم (دهان) عسل

در بیت سیزدهم : منظور از میوه و همینطور بیت‌های بعدی، کتاب هفت پیکر است

در بیت بیستم : یعنی گنج و گوهرِ این کتاب است که راحتی در پی دارد و سایر گنج‌ها همه اسباب رنج است