در گاهشماری ایرانی، دوازدهمین ماه از سال و پنجمین روز از هر ماه «اسفند» نام دارد، از اینروی در روز اسفند از ماه اسفند یا پنجم اسفندماه، در آستانه بهار طبیعت و نوشدن زمین «جشن اسفندگان» برپا میشود. جشن اسفندگان، چنان که از «آثارالباقیه» و «التّفهیم» ابوریحان بیرونی، «زینالأخبار» گردیزی، «شرفنامه» نظامی گنجوی و «شاهنامه» فردوسی برمیآید، جشن ویژه زنان بوده است که... در آستانه سال نو در روز پنجم اسفندماه برگزار میشده است. در این جشن که آن را "مردگیران" مینامیدند، زنان از مردان آرزوها میخواستند. زنان خود را میآراستند و در طول روز در کوی و برزن به پایکوبی و شادی میپرداختند. در پایان آن روز، رفتن به نیایشگاه در شمار آیینهای این جشن بود. دختران نیز از این جشن سهمی داشتند چون برخی این جشن را ویژه "عروسان نادیدهشوی"، یعنی "دختران شوهرنکرده" دانستهاند. دختران در این روز جشن میگرفتند و به کام دل شادی میکردند. در این جشن زنان کوی و بازار را از روال هر روزه میانداختند و در واقع زنان در آن روز حاکم بر شهر بودند. دختران و زنان شادمانه دستههای گل به دست میگرفتند. به سخن دیگر اسفندگان در فرهنگ ایرانی جشن زنان یا جشن آزادی زنان بوده است.
