آتش ( آذر ) یکی از چهار عنصر مقدس آب ، آتش ، باد و خاک نزد ایرانیان است و ایزد آذر ، پاسبان آتش در جهان مادی است . مردم ایران زمین در راستای تاریخ خود پیرامون آتش ایستادهاند و آتش را پاس داشتهاند . در فارسی و اوستا و سانسکریت ، پرستیدن و یا پریستاری کردن به معنای در پیرامون ایستادن است و به این دلیل به ایرانیان آتش پرست می گفتند .
در این سرزمین بزرگترین عشق ها آتشین است و دودمان ، میهن است ، میهنی که دود آتشش همیشه بلند است . ازیراست پرداخت به آتش و جشن آذرگان .
بی شماریِ نام ها و واژه هایی که در فارسی با ترکیب یکی از صورت های کهنه و نو واژۀ آتش به وجود آمدهاند ، حکایت از اهمیت آتش نزد ایرانیان میکند . در بیشتر گزارش های باستانی سخن از تقدس آتش در میان ایرانیان است ، تقدسی بیشتر از هر جای دیگر .
در تقویم مزدایی ها روز نهم هر ماه روز آذر است و برابر سنت ، آن روزی که نامش با نام ماه برابر است ، آن روز جشن ویژه آن ماه است ، پس روز نهم آذرماه ، روز جشن آذرگان است .
ابوریحان بیرونی می نویسد : " در این روز به افروختن آتش احتیاج مییابند و این روز عید آتش است و به نام فرشته ای که به همه آتش ها موکل است موسوم است و زرتشت امر کرده که در این روز آتشکده ها را زیارت کنند و قربانی ها به آتش نزدیک کنند و در امور عالم مشاوره کنند . "
( برگرفته از کتاب " جشن های ایرانی " ؛ خلاصه شده توسط رضا )